تیپ های خانواده

خانواده را از حیث روابط درونی و میزان استحکام آنها، می توان به چهار تیپ تقسیم نمود که هریک ویژگیها، کارکردها و تاثیرات خاص خود را داراست. این تیپها عبارتند از:

1.       خانواده متلاشی

2.       خانواده متزلزل

3.       خانواده متعادل

4.       خانواده متعالی

الف) خانواده متلاشی:

عبارت است از اینکه یک یا چندین تن از اعضای خانواده به علت شکستن واحد خانوادگی یا تجزیه برخی از نقشها از عهده انجام تکالیف ناشی از نقش خود آنطور که باید و شاید برنیامده­اند.

انواع خانواده گسیخته:

ویلیام ج .گود (William j. God) معتقد است انواع گسیختگی خانواده به قرار زیر  می­باشد:

1.       عدم ثبات: واحد خانوادگی کامل نشده است و می توان آنرا جزء انواع عدم موفقیت در ایفای نقش در خانواده به حساب آورد زیرا پدر یا شوهر وجود ندارد و در نتیجه وظایف خود را انجام نمی­دهد و این وظایف توسط جامعه یا مادر انجام می­گیرد.

2.       فسخ، جدایی، طلاق و ترک: در اینجا تجزیه  ناشی از تصمیم یکی از همسران بر جدایی است.

3.       خانواده درون تهی(Empty shell family): اعضای آن باهم زندگی می­کنند ولی روابط و کنش متقابل با یکدیگر ندارند(طلاق روانی).

4.       غیبت غیر ارادی یکی از دو همسر: مرگ، زندان، جنگ و یا به هر دلیل دیگر.

5.       عدم موفقیت غیر ارادی: مثل بیماری روانی، جسمی و ..

 

ب) خانواده متزلزل:

خانواده دشوار، نابسامان و نامتعادل نیز نامیده می­شود.

ویژگیها:

  • خانواده، از هدف اصلی زندگی بازمانده و آرمانش را از دست داده است.
  • جایگاه و منزلت برخی اعضا، مشخص نبوده یا حفظ نگردیده است.
  • فردای روشن و امید به زندگی وجود ندارد.
  • مدیریت تجزیه شده و تصمیم گیری در آن به غایت دشوار است.
  • جاذبیت زندگی به میزان قابل ملاحظه­ای کاهش یافته و انگیزه چندانی برای پایبندی اعضای آن به میثاق زندگی وجود ندارد.
  • مسئولیت پذیری ازتوزیع عادلانه ای برخوردار نیست و در قبال ایفای وظایف، برخورد مشوقانه صورت نمی­گیرد.
  • مشکلات و مسائل جزئی به سادگی به بحران یا تشنج تبدیل می­شود.
  • انتقادهای اعضاء از یکدیگر به شکلی مستقیم، مستمر و غیر منصفانه صورت می­گیرد.

لازم به ذکر است که در تیپ خانواده متزلزل، ساختار خانواده قابل ترمیم بوده و با بهره­گیری از شیوه­های درمانی به ویژه خانواده درمانی (family therapy) توانایی افراد برای غلبه بر مشکلات افزایش می­یابد و به تدریج به الگوی خانواده متعادل نزدیک می­شود.

 

ج) خانواده متعادل:

خانواده بهنجار (normal)، متوازن و موفق نیز گفته می­شود.

ویژگیها: در خانواده متعادل...

  • هرفرد در موقعیت واقعی خویش قرار گرفته و از جانب دیگران نیز مورد حمایت و تایید واقع می­گردد.
  • عواطف، مسئولیتها و امتیازات به طور عادلانه میان افراد توزیع می­شود.
  • امنیت و جذابیت کافی برای افراد وجود داشته و چیزی بر دلبستگی به خانواده، ترجیح داده نمی­شود.
  • مدیریت متکی بر روابط انسانی و برخوردار از مشورت و هماهنگی با افراد، اعمال می­شود.
  • رویکرد مثبت به انسان، زندگی، نقشها و آینده وجود دارد.
  • انتقادها، به شیوه­ای غیر مستقیم، موردی، فردی و منصفانه انجام می­گیرد.
  • مشکلات از افراد تفکیک شده به جای حمله به فرد، تلاش برای بازشناسی مسئله و حل آن انجام می­گیرد.
  • تبادل عاطفی به شیوه های قلبی، کلامی و عملی انجام می­گیرد.

ج) خانواده متعالی:

با عنوان متکامل، بالنده و خودشکوفا نیز شناخته می­شود.

ویژگیها: در خانواده متعالی...

  • نه تنها مشکلات مورد بررسی قرار می­گیرد و تلاش برای حل آنها می­شود (خانواده متعادل) بلکه ظرفیتها و استعدادهای افراد تا مرز خودشکوفایی مورد استفاده قرار می­گیرد.
  • توجه افراد غالبا معطوف به آینده است و در آینده زندگی می­کنند. به هدفی نیاز دارند که توجهشان را به آینده معطوف سازد.
  • افراد از هویتی پر معنا، روشن و منسجم برخوردار هستند.
  • افراد نه تنها به رشد و پیشرفت خویش، بلکه به اعتلای جمعی اعضای خانواده می­اندیشند و برای تحقق آن، طرح و اندیشه جدیدی ارائه می­دهند.
  • کار و مسئولیت، به زندگی معنا و دوام می­بخشد.
  • تعقیب هدف، هیچگاه پایان نمی­یابد، اگر هدفی را با یک کنار گذاشت، باید بی درنگ انگیزه نوینی آفرید.
  • تلاش افراد معطوف به دستیابی به تجربه اوج (climax experience) است. همکاری و اشتراک مساعی دیگران، تحقق این هدف را تسهیل می­نماید.
  • تفسیر و تعبیر وقایع و رویدادهای زندگی خوش­بینانه است. هرشکست، یک تجربه و فرصتی برای ارزیابی موقعیت در نیل به پیروزی تلقی می­شود.

منبع :کتاب دانش خانواده

نویسنده :یوسف زینی وند

 

آخرین مقالات آموزشی

از عوامل خطرآفرین ابتلا به زوال عقل

در شرایطی که آمار و ارقام ابتلا به زوال عقل هشداردهنده هستند اما اقدامات بسیاری را می‌توانید انجام دهید تا خطر ابتلا به این شرایط را کاهش دهید. ...

از خواص آجیل

انواع آجیل شامل اسیدهای چرب غیر اشباع و دیگر مواد مغذی مانند ویتامین ها، پروتئین، فیبر و ... هستند که می توانند سدی در برابر ابتلا به برخی از انواع ...

برخی از حقوق و تکالیف زوجین نسبت به یکدیگر

فصل هشتم از کتاب هفتم قانون مدنی به مبحث «حقوق وتکالیف زوجین نسبت به یکدیگر» پرداخته است. بر اساس ماده‌ ۱۱۰۲ قانون مدنی، همین که عقد ...

علائم افزایش قند خون

قند و شکر سریع ترین و ارزان ترین منابع انرژی هستند اما سوال این است که این محصولات علاوه بر ایجاد انرژی فوری، ارزش تغذیه ای دیگری هم دارند؟ ...

مواد غذایی که استرس را کاهش می دهند:

مدیریت استرس می‌تواند یک عامل مهم برای سلامتی باشد. استرس زیاد، فقط عاملی برای خراب کردن روزما نیست بلکه در واقع افرادی که تحت فشار استرس قرار ...

پنج رفتار ی که می‌تواند بر رابطه ی شما با همسرتان آسیب بزند

رفتارهای خودخواهانه می‌تواند تاثیر منفی بر ازدواجتان بگذارد. پنج مورد از متداول‌ترین این رفتارهای مخرب را برایتان عنوان می‌کنیم که ...

ازعناصرموفقیت در روابط همسران

موفق‌ترین روابط عاطفی، روابطی هستند که در آنها استقلال و فردیت افراد حفظ می‌شود. به بیانی دیگر، روابطی که به وابستگی و تجاوز به حریم یکدیگر ...

راهکارهایی برای از بین بردن افکار منفی و مضر

فرایند فکرکردن ما فرایندی ضروری برای بقا و مبارزه در دنیای مدرن است. طرز فکر انتقادی به ما توانایی حل سریع و کارآمد مسائل را می‌دهد. تفکر خلاق ...

چرا همسرت شاد نیست؟

در زندگی مشترک، ایجاد رابطه‌ای که همیشه پُر از عشق و شور و سازگاری باشد، کار راحتی نیست. اما راههایی وجود دارد که می‌توانید به همسرتان کمک ...

بهداشت روانی زیر سقف مشترک از نگاه قرآن

بهداشت روانى عبارت است از ایجاد تعادل شخصیتى در درون، میان آن‏چه فطرت و غریزه نامیده میشود؛ و در بیرون، میان آن‏چه تعادل ارتباطى میان فرد و ...

معیارهای انتخاب همسر از نگاه پیامبر اکرم(ص)

ازدواج در نگاه هر کس معیارهایی دارد. با این حال، معیارهایی که بزرگان دین معرفی کرده اند، سالم ترین و مطمئن ترین معیارها است.  ایمان در اسلام ...

توقعات بی جایی که نباید از کسی داشته باشیم!

بزرگترین ناامیدی‌های ما در زندگی معمولا نتیجه‌ توقعات نابجای ماست. که این موضوع مخصوصا در روابط و تعاملات ما با دیگران، پر رنگ‌تر هم ...

بخشش؛ راز آرامش

بخشش را می‌توان شکلی از کاهش تنش و اضطراب تلقی کرد. فرد می‌تواند با رها شدن از خشم و آزردگی، تمام توجه خود را به زمان حال معطوف کند و ...

پیشنهاد به پدر و مادرهایی که فرزند دانش آموز دارند

با آغاز سال تحصیلی، بی مناسبت نیست بدون هیچ مقدمه ای، چند پیشنهاد را با پدر و مادرها در میان بگذاریم: بهترین راه برای درس خوان و مهم تر از آن، ...

چگونه خشم خود را در خیابان کنترل کنیم؟

درگیری‌هایی لفظی در خیابان یکی از عوامل تأثیرگذار در دعواهای فیزیکی است. اتفاقی که اگر با کنترل خشم همراه نباشد گاه می‌تواند عواقب جبران ...

اگر می‌خواهید شاد باشید، این ۱۰ عادت را ترک کنید

   ۱. دست از زیاده خواهی بردارید بعضی از افراد ظاهرا به هیچ اندازه‌ای قانع نیستند و رویکردشان نسبت به هر چیزی در زندگی، زیاده ...

چگونه انسان های سمی اطرافمان را خنثی کنیم ؟

  سر و کله زدن با افراد سمی چیزی است که همه‌ی ما تجربه‌اش را داریم. خودشیفته‌ها، دروغگوها، اجتماع گریزها، متقلب‌ها، ...

عوامل آرامش در خانواده

انسان در زندگی به دنبال آرامش روحی خویش است. آرامشی که به زندگی انسان معنا دهد و آن را لذت بخش سازد، برای رسیدن به این آرامش به تکیه گاهی که در سختی ...

از راه‌های برقراری ارتباط موثر با همسر:

۱ ـ کنجکاو باشید:یک سوال معمولی مثل«امروز چطور بود؟»«چی کار کردی؟» و با انگیزه پاسخ دادن به آن شما را در ارتباط مستمر با ...

کودک آزاردیده این نشانه ها را دارد

آزار کودک چیزی فراتر از شکستن دست و پای او یا سوزاندن بخشی از بدن اوست. اگرچه آزارای جسمانی را می‌توان در بدن کودک مشاهده کرد اما آزار کودک می ...