تکالیف مشترک زوجین

1-   حسن معاشرت

حسن معاشرت یکی از تکالیف مشترک زن و شوهر است ماده 1103 قانون مدنی در این زمینه   می­گوید: زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با یکدیگرند. حسن معاشرت یا خوش رفتاری زن و شوهر مربوط به عرف و عادت و رسوم احتماعی است و مقتضای آن بر حسب زمان و مکان تغییر خواهد کرد. به طور کلی می­توان گفت حسن معاشرت ایجاب می­کند که زن و شوهر با خوشرویی و مسالمت و صمیمیت با هم زندگی کنند و از مجادله و ناسزاگویی و اهانت به یکدیگر بپرهیزند.

زندگی مشترک را می­توان از لوازم حسن معاشرت دانست بنابراین مرد مکلف است زنش را در خانه خود بپذیرد و زن اصولاً مکلف است در خانه مرد زندگی کند. داشتن روابط جنسی به طور متعارف از لوازم حسن معاشرت است و هرگاه زن یا شوهر از ان تکلیف امتناع کند برخلاف وظیفه حسن معاشرت رفتار کرده است. ضمانت اجرای این تکلیف آن است که اگر زن از انجام وظیفه حسن معاشرت سرباز زند (ناشزه) محسوب و حق نفقه او ساقط خواهد شد. بعلاوه شوهر می­تواند از طریق قضایی زن را ملزم به انجام وظیفه نماید. اگر شوهر سو معاشرت داشته باشد زن می­تواند به دادگاه شکایت کرده شوهر را مجبور به حسن معاشرت نماید و هرگاه سومعاشرت شوهر به درجه­ای برسد که ادامه زندگی زناشویی غیر قابل تحمل باشد زن حق طلاق خواهد داشت.

2-   معاضدت

زوجین باید در تشیید مبانی خانواده و تربیت اولاد خود به یکدیگر معاضدت نمایند. هدف اصلی ازدواج همکاری در زندگی و اشتراک مساعی زن و شوهر در تامین سعادت و رفاه خانواده است. بنابراین زن و شوهر نباید از معاضدت زوجین به یکدیگر در امور خانواده و تربیت اولاد دریغ ورزند. معاضدت زوجین به یکدیگر نیز مفهومی عرفی است و حدود آن با توجه به عرف و عادت مقتضیات زمان و مکان تعیین می­شود. مثلاً ممکن است بنا به مقتضیات زمان و مکان تعیین می­شود. مثلاً ممکن است بنا به مقتضیات زمان و مکان خرید لوازم و نیازمندیهای خانه به عهده مرد یا زن باشد یا زن مکلف به اداره امور داخلی منزل باشد تکلیف معاضدت اقتضا می­کند که هیچ یک از زن و شوهر نتواند برای کارهایی که در مقام ایفا  وظیفه انجام داده است مطالبه مزد کند. اگر مرد یا زن برای تامین رفاه و تشیید مبانی خانواده و تربیت اولاد کاری انجام می­دهد وظیفه اخلاقی و حقوقی خود را ایفا کرده است و از این رو نباید مستحق اجرت باشد. هرگاه مرد یا زن از انجام تکلیف معاضدت خودداری کند طرف دیگر می­تواند به دادگاه مراجعه کند و الزام مختلف را به ایفا وظیفه بخواهد به علاوه اگر زن از ایفا وظیفه معاضدت خودداری کند مستحق نفقه نخواهد بود.

3-   وفاداری

زن و شوهر باید نسبت به یکدیگر وفادار باشند بدین معنی که از برقراری رابطه نامشروع با دیگران بپرهیزند. البته اختیار همسر دیگر با رعایت مقررات، منافاتی با وظیفه وفاداری به مفهومی که در اینجا مورد نظر است ندارد. اگرچه این تکلیف صریحاً در قانون مدنی ذکر نشده لیکن عرف و عادت مسلم و مقررات جزایی حاکی از وجود آن در حقوق ایران است.

ریاست شوهر بر خانواده

در حقوق ایران، مانند حقوق بسیاری از کشورها، ریاست خانواده به عهده مرد است. ماده1105قانون مدنی که مبتنی بر آیه 34 از سوره نساء و فقه اسلامی است (الرجال قوامون علی النساء بما فضل الله بعضهم علی بعض و بما انفقوا من اموالهم.) در این زمینه می گوید : در روابط زوجین ریاست خانواده ازخصائص شوهر است . در توجیه این قاعده گفته اند : هر اجتماعی را باید رئیسی باشد که کارها را هماهنگ کند ودر صورت بروز اختلاف ،نظر او قاطع باشد. خانواده نیز از این قاعده مستثنی نمی تواند بود . اصولا زن و شوهرباید باصفا و صمیمیت و توافق یکدیگر امور خانواده را اداره کنند . لیکن اگر درباره مسائل خانوادگی بین آنان اختلاف نظر وسلیقه پدیدآید ،نظر مرد به عنوان رئیس خانواده مقدم خواهد بود و زن باید نظر شوهر را بپذیرد .

اگر خانواده رئیسی نداشته باشد و زن و مرد در اداره امورآن برابر باشند، ناچار باید برای حل اختلاف خود در هر مورد به دادگاه رجوع کنند و همین امر ممکن است صلح و صفای خانواده را بهم بزند و پایه های زندگی زناشویی را فرو ریزد . ریاست خوانواده مقامی است که برای تثبیت و مصلحت ختنواده به مرد داده شده است و یک امتیاز و حق فردی برای شوهر محسوب نمی شود. ریاست خانواده بیشتر یک وظیفه اجتماعی است که برای تامین سعادت خانواده به مرد محول گردیده واو نمی تواند از آن سوء استفاده کند و بر خلاف عرف ومصلحت خانواده آن را بکار برد .

مثلا شوهر نمی تواند به عنوان رئیس خانواده زن را از رفت و آمد متعارف با خویشان و دوستان باز دارد . سوء استفاده مرد از اختیاراتی که به عنوان رئیس خانواده به او واگذار شده بر خلاف قانون است ممکن است از مصادیق سوء معاشرت به شمار آید.

سوالی که در اینجا پیش می آید آن است که چرا ریاست خانواده به مرد داده شده است نه به زن ؟در پاسخ به این سوال میتوان گفت :در جامه ما،بر حسب عرف وعادت وسنت ،همیشه ریاست خانواده با مرد بوده است به علاوه مرد معمولا دارای توانائی جسمی و روحی بیشتری است . و نیز میزان تجربه و اطلاعات  مردان در اجتماع ما اغلب بیشتراز زنان است .از این رو قانونگذار مرد را برای ریاست خانواده و انجام وظایف ناشی از آن مناسب تر دانسته است .

آثار ریاست شوهر بر خانواده :

ریاست خانواده ، که از خصائص شوهر است ، در حقوق ما دارای آثار ونتایجی است : زن حق دارد نام خانوادگی شوهررا با موافقت او بکار برد (ماده 42 قانون ثبت احوال). اقامتگاه زن اصولا همان اقامتگاه شوهر است (ماده 1005 قانون مدنی).ریاست خانواده ایجاب می کند که ولایت قهری نسبت به اطفال از آن پدر بوده و هم او هزینه اداره خانواده را به عهده داشته باشد.

علاوه بر این آثار،چون شوهر رئیس خانواده است، اختیار تعین مسکن اصولاً با او است و زن باید از او تمکین کند و نیز شوهر میتواند زن را از شغلی که منافی مصالح خانوادگی است باز دارد.

منبع :کتاب دانش خانواده

نویسنده :یوسف زینی وند

آخرین مقالات آموزشی

از عوامل خطرآفرین ابتلا به زوال عقل

در شرایطی که آمار و ارقام ابتلا به زوال عقل هشداردهنده هستند اما اقدامات بسیاری را می‌توانید انجام دهید تا خطر ابتلا به این شرایط را کاهش دهید. ...

از خواص آجیل

انواع آجیل شامل اسیدهای چرب غیر اشباع و دیگر مواد مغذی مانند ویتامین ها، پروتئین، فیبر و ... هستند که می توانند سدی در برابر ابتلا به برخی از انواع ...

برخی از حقوق و تکالیف زوجین نسبت به یکدیگر

فصل هشتم از کتاب هفتم قانون مدنی به مبحث «حقوق وتکالیف زوجین نسبت به یکدیگر» پرداخته است. بر اساس ماده‌ ۱۱۰۲ قانون مدنی، همین که عقد ...

علائم افزایش قند خون

قند و شکر سریع ترین و ارزان ترین منابع انرژی هستند اما سوال این است که این محصولات علاوه بر ایجاد انرژی فوری، ارزش تغذیه ای دیگری هم دارند؟ ...

مواد غذایی که استرس را کاهش می دهند:

مدیریت استرس می‌تواند یک عامل مهم برای سلامتی باشد. استرس زیاد، فقط عاملی برای خراب کردن روزما نیست بلکه در واقع افرادی که تحت فشار استرس قرار ...

پنج رفتار ی که می‌تواند بر رابطه ی شما با همسرتان آسیب بزند

رفتارهای خودخواهانه می‌تواند تاثیر منفی بر ازدواجتان بگذارد. پنج مورد از متداول‌ترین این رفتارهای مخرب را برایتان عنوان می‌کنیم که ...

ازعناصرموفقیت در روابط همسران

موفق‌ترین روابط عاطفی، روابطی هستند که در آنها استقلال و فردیت افراد حفظ می‌شود. به بیانی دیگر، روابطی که به وابستگی و تجاوز به حریم یکدیگر ...

راهکارهایی برای از بین بردن افکار منفی و مضر

فرایند فکرکردن ما فرایندی ضروری برای بقا و مبارزه در دنیای مدرن است. طرز فکر انتقادی به ما توانایی حل سریع و کارآمد مسائل را می‌دهد. تفکر خلاق ...

چرا همسرت شاد نیست؟

در زندگی مشترک، ایجاد رابطه‌ای که همیشه پُر از عشق و شور و سازگاری باشد، کار راحتی نیست. اما راههایی وجود دارد که می‌توانید به همسرتان کمک ...

بهداشت روانی زیر سقف مشترک از نگاه قرآن

بهداشت روانى عبارت است از ایجاد تعادل شخصیتى در درون، میان آن‏چه فطرت و غریزه نامیده میشود؛ و در بیرون، میان آن‏چه تعادل ارتباطى میان فرد و ...

معیارهای انتخاب همسر از نگاه پیامبر اکرم(ص)

ازدواج در نگاه هر کس معیارهایی دارد. با این حال، معیارهایی که بزرگان دین معرفی کرده اند، سالم ترین و مطمئن ترین معیارها است.  ایمان در اسلام ...

توقعات بی جایی که نباید از کسی داشته باشیم!

بزرگترین ناامیدی‌های ما در زندگی معمولا نتیجه‌ توقعات نابجای ماست. که این موضوع مخصوصا در روابط و تعاملات ما با دیگران، پر رنگ‌تر هم ...

بخشش؛ راز آرامش

بخشش را می‌توان شکلی از کاهش تنش و اضطراب تلقی کرد. فرد می‌تواند با رها شدن از خشم و آزردگی، تمام توجه خود را به زمان حال معطوف کند و ...

پیشنهاد به پدر و مادرهایی که فرزند دانش آموز دارند

با آغاز سال تحصیلی، بی مناسبت نیست بدون هیچ مقدمه ای، چند پیشنهاد را با پدر و مادرها در میان بگذاریم: بهترین راه برای درس خوان و مهم تر از آن، ...

چگونه خشم خود را در خیابان کنترل کنیم؟

درگیری‌هایی لفظی در خیابان یکی از عوامل تأثیرگذار در دعواهای فیزیکی است. اتفاقی که اگر با کنترل خشم همراه نباشد گاه می‌تواند عواقب جبران ...

اگر می‌خواهید شاد باشید، این ۱۰ عادت را ترک کنید

   ۱. دست از زیاده خواهی بردارید بعضی از افراد ظاهرا به هیچ اندازه‌ای قانع نیستند و رویکردشان نسبت به هر چیزی در زندگی، زیاده ...

چگونه انسان های سمی اطرافمان را خنثی کنیم ؟

  سر و کله زدن با افراد سمی چیزی است که همه‌ی ما تجربه‌اش را داریم. خودشیفته‌ها، دروغگوها، اجتماع گریزها، متقلب‌ها، ...

عوامل آرامش در خانواده

انسان در زندگی به دنبال آرامش روحی خویش است. آرامشی که به زندگی انسان معنا دهد و آن را لذت بخش سازد، برای رسیدن به این آرامش به تکیه گاهی که در سختی ...

از راه‌های برقراری ارتباط موثر با همسر:

۱ ـ کنجکاو باشید:یک سوال معمولی مثل«امروز چطور بود؟»«چی کار کردی؟» و با انگیزه پاسخ دادن به آن شما را در ارتباط مستمر با ...

کودک آزاردیده این نشانه ها را دارد

آزار کودک چیزی فراتر از شکستن دست و پای او یا سوزاندن بخشی از بدن اوست. اگرچه آزارای جسمانی را می‌توان در بدن کودک مشاهده کرد اما آزار کودک می ...