اهمیت ازدواج در اسلام(بخش اول)

در باره ی نظام خانواده، شکل گیری و اهمیت آن رهنمودهای فراوانی در متون دینی ما ـ اعم از کتاب و سنت ـ وارد شده است. خانواده (زن و شوهر) در آیاتی از قرآن کریم مایه آرامش روحی شمرده شده است، چنانکه خداوند فرموده است: (و من آیاته ان خلق لکم من انفسکم ازواجا لتسکنوا الیها وجعل بینکم مودة ورحمة ان فی ذلک لآیات لقوم یتفکرون) (روم، ۲۱). «و از نشانه های او این که همسرانی از جنس خودتان برای شما آفرید تا در کنار آنان آرامش یابید، و در میانتان مودت و رحمت قرار داد; درآن نشانه هایی است برای گروهی که تفکّر می کنند». در جای دیگر از زن و مرد به عنوان لباس یاد شده است: هُنَّ لِباسٌ لَکُم وَ اَنتُم لِباسٌ لَهُنَّ(بقره، ۱۸۷). «آنها لباس شما هستند، و شما لباس آنها; هردو زینت هم و سبب حفظ یکدیگرید». لباس وسیله پوشش و حفاظت برای بدن است. و به قول علامه طباطبایی در این آیه استعاره بسی لطیف به کار برده شده است. زن برای مرد و مرد برای زن به عنوان لباس و پوشش می باشد که همدیگر را از آلودگی و فجور محافظت می کند. و نیز همانطوری که لباس مایه زینت و زیبایی برای انسان است و زن و مرد نیز مایه زینت و زیبایی برای یکدیگر است. در قرآن و روایات اسلامی، به امر مقدس ازدواج، سفارش و تاکید فراوان شده است. در آیه 32 سوره نور می خوانیم: وَ اَنکَحوا الاَیامی مِنکُم وَ الصّالِحینَ مِن عِبادِکُم وَ اِمائِکُم، اِن یَکُنوا فُقَراءَ یَغنِهُمُ اللهُ مِن فَضلِهِ وَ اللهُ واسِعً عَلَیمً. "به مردان و زنان بی همسر، همسر دهید و همچنین به غلامان و کنیزان صالح، همسر دهید، فکر فقیر وتنگدست باشند، خداوند آنان را از فضل خود، بی نیاز می سازد، خداوند وسعت دهنده و آگاه است." در این آیه، همه مردم مورد خطاب خدا قرار گرفته اند، تا با تعاون و وساطت و کمک های مالی و فراهم نمودن اسباب کار بی همسران را دارای همسر کنند. در امر مقدس و پر اهمیت ازدواج که یک امر ضروری برای حفظ عفت جامعه است، بی تفاوت نباشند. موضوع اقدام و فراهم نمودن اسباب کار، برای تحقق ازدواج به قدری در اسلام مهم است که پیامبر اسلام (ص) فرمود: "کسی که برای تحقق ازدواج بین مومنین و مومنات، وساطت و اقدام کند، خداوند علاوه بر پاداشهای بسیار عظیم تا آنجا به او لطف می کند که: وَ کانَ لَهُ بِکُلِّ خُطوَةٍ خَطاها اَو بِکُلِّ کَلِمَةًٍ تَکَلِّمَ بِها فی ذلِکَ عَمَلُ سَنَةً قیامُ لَیلِها وَ صِیامُ نَهارِها. "هرگامی که انسان بر دارد و هر کلمه ای که در این راستا می گوید، ثواب یکسال عبادت را که شبهای آن با قیام و عبادت به سر آید و روزهی آن روزه بگیرد، در نامه عمل او می نویسند" امام کاظم (ع) فرمود: َلاثَةًیَستَظِلُّونَ بِظِلِّ عَرشِ اللهِ یَومَالقِیامَةِ یَومَ لا ظِلَّ اِلاّ ظِلَّهُ: رَجُلً زَوَّجَ اَخاهُ المُسلِمَ اَو اَخدَمَهُ اَو کَتَمَ لَهُ سِرّاً. سه طایفه اند که در روز قیامت در سایه عرش خدا قرار دارند، در آن روزی که سایه ای جز سایه عرش خدا نیست: 1. کسی که وسایل ازدواج برادر مسلمانش را فراهم سازد 2. کسی که خدمت کننده ای برای مومن(هنگام نیاز) فراهم نماید. 3. کسی که اسرار برادر مسلمانش را پنهان بدارد." پیامبر (ص) در مورد مسئولیت پدران درباره ازدواج فرزندانشان فرمود: مَن اَدرَکَ لَهُ وَلَدٌ وَ عِندَهُ ما یُزَوِّجَهُ فَلَم یُزَوِّجَهُ فَاَحدَثَ فَالاِثمِ بَینَهُما: " و کسی که فرزندش به حد رشد رسد و امکانات تزویج او را داشته باشد و اقدام نکند و در نتیجه فرزند مرتکب گناه شود، این گناه بر هردو نوشته می شود" برگزاری مراسم عقد ازدواج در مسجد اوج قداست ازدواج در سطحی است که پیامبر (ص) فرمود: اَعلِنُوا هذَا النِّکاحَ، وَ اجعَلُوهُ فِی المَساجِدِ "مراسم (عقد) ازدواج را آشکار کنید و آن را در مسجد ها برگزار نمایید" آثار مثبت و مفید ازدواج ازدواج، و تشکیل کانون گرم خانواده، دارای آثار مثبت و مفید از جهات مختلف است، تا آنجا که رسول اکرم(ص) فرمود: "درهای رحمت الهی در آسمان در چهار مورد بر روی بندگان گشوده می شود: 1- هنگام آمدن باران 2- هنگام نگاه (مهرانگیز) فرزند به چهره پدر و مادر 3- هنگام باز شدن کعبه 4- هنگام ازدواج" چند نمونه از آثار ازدواج 1- خودکفایی و استقلال برای یک انسان، هیچ مفهومی با ارزشتر از استقلال نیست، استقلال، او را از وابستگی و طفیلی زیستن آزاد می کند، و در مرحله ای جدید از رشد و کمال قرار می دهد، به گونه ای که روی پای خود می ایستد، و خودش با اراده ای نیرومند و فکری آزاد، عهده دار اداره زندگی می شود. قرآن یکی از ویژگیهای پیروان پیامبر اسلام(ص) را "استقلال" دانسته و چنین مثال می زند: کَزَرع اَخرَجَ شَطئَهُ فَازَرَهُ فَاستَغلَظَ فَاستَوی عَلی سُوقِهِ یُعجِبُ الزُّرّاعِ لِیَغِیظَ بِهِمُ الکُفّارَ: "همانند زراعتی است که جوانه های خود را خارج ساخته، سپس به تقویت آن پرداخته، تا محکم شده و بر پای خود ایستاده است، و به قدری رشد و نمو کرده که زارعان را به شگفتی وا می دارد" (فتح-29) این آیه بیانگر مراحل حرکت و کمال یک فرد مسلمان است، که پس از جوانه زدن و کمک کردن برای پرورش و محکم شدن به مرحله استقلال می رسد و بر پای خود می ایستد و نمو کرده و جلوه چشمگیر پیدا می کند و موجب خواری و خشم کافران می شود. ازدواج، مرحله ای جدید از رشد و استقلال است، و انسان را از طفیلی بودن و این سو آن سو رفتن و نامنظمی و پریشانی بیرون آورده و به او تمرکز و نظم می بخشد. در روایات متعدد آمده است: فقر و تهیدستی را بهانه ترک ازدواج قرار ندهید، و چنانکه خواهیم گفت؛ شخصی در حضور پیامبر (ص) از فقر شکایت کرد، پیامبر به او فرمود برو ازدواج کن، او رفت ازدواج کرد و از فقر و تهیدستی نجات یافت. امام صادق (ع) فرمود: الرِّزقُ مَعَ النِّساءِ وَ العَیالِ: "روزی، همراه همسر و فرزند است" اگر با دقت توجه کنیم، دلیل این مطلب همان استقلال و احساس مسئولیتی است که انسان پس از تشکیل خانواده، در خود می بیند، و بر تلاش و حرکت و انضباط او می افزاید و در نتیجه از فقر نجات می یابد زیرا انسان تا مجرد است، چندان احساس مسئولیت نمی کند، و ابتکار و نیرو و استعداد خود را به اندازه کافی برای کسب درآمد مشروع بسیج نمی کند و به هنگامی که درآمدی پیدا کرد، در حفظ و بارور ساختن آن نمی کوشد و به همین دلیل مجردان، غالبا خانه به دوش و تهی دستند، ولی بعد از ازدواج، شخصیت انسان تبدیل به یک شخصیت اجتماعی می شود و خود را شدیداً مسئول حفظ همسر و آبروی خانواده و تامین وسائل زندگی فرزندان آینده می بیند، به همین دلیل، تمام هوش و ابتکار و استعداد خود را به کار می گیرد و در حفظ درآمدهای خود و صرفه جویی تلاش می کند و در مدت کوتاهی می تواند بر فقر چیره شود. بر همین اساس است که رسول اکرم (ص) فرمود: مَن نَکَحَ لِلّهِ وَ اَنکَحَ لِلهِ اِستَحَقَّ وِلایَةَ اللهِ: "کسی که برای خدا ازدواج کند؛ و برای خدا تشکیل خانواده دهد، شایسته ولایت خدا می گردد" . یعنی بهره ای از رهبری و سرپرستی خدا، به او می رسد و به عنوان مدیر و رهبر یک اجتماع کوچک احساس مسئولیت می کند. 2. بقا نسل و آرامش خاطر از اهداف اصلی ازدواج، بقا نوع بشر و آرامش خاطر همسران در پرتو ازدواج است، این دو موضوع مهم، با ارزش و پراهمیت از فوائد ازدواج است که اگر برای ازدواج جز این دو فایده نبود، کافی بود که ما به اهمیت فراوان ازدواج پی ببریم. آیه 233 سوره بقره می خوانیم: نِسائُکُم حَرثٌ لَکُم فَاتُوا حَرثَکُم اَنّی شِئتُم وَ قَدِّمُوا لِاَنفُسِکُم... قرآن با این بیان، ضرورت وجود زن را در اجتماع انسانی، مجسم می کند که به او به عنوان وسیله اطفاء شهوت ننگرید، بلکه زن یک وسیله ای برای بقاء نسل و حفظ حیات نوع بشر و مرکز و مدرسه ای برای پرورش فرزندان شایسته است. آیه 21 سوره روم می خوانیم: وَ مِن آیاتِهِ اَن خَلَقَ لَکُم مِن اَنفُسِکُم اَزواجاً لِتَسکُنُوا اِلَیها وَ جَعَلَ بَینَکُم مَوَدَّةً وَ رَحمَةً. " و از نشانه های وجود خدا اینکه: همسرانی از جنس خود شما، برای شما آفرید، تا در کنار آنها آرامش یابید، و در میانتان مودت و رحمت قرار داد" این آیه بیانگر آن است که هدف از ازدواج، سکونت و آرامش همسران است. این مطلب در آیه 189 سوره اعراف نیز آمده است. بنابراین، ازدواج یکی از مواهب بزرگ الهی بر بشر است، چراکه مایه آرامش همسران می گردد، هم آرامش روحی و هم آرامش جسمی و هم فردی و اجتماعی. از نظر جسمی بیماری ها و پریشانی هایی که بخاطر ترک ازدواج برای جسم بشر پیش می آید قابل انکار نیست. از نظر روحی عدم تعادل روحی و نا آرامی های روانی که دامن گیر افراد مجرد می شود چشمگیر است و از نظر اجتماعی افراد مجرد کمتر احساس مسئولیت می کنند و به همین جهت انتحار و خودکشی در میان مجردان بیشتر دیده می شود و جنایت هولناک نیز از آنها بیشتر سر می زند. هنگامی که انسان از مرحله تجرد گام به مرحله زندگی خانوادگی می گذارد، شخصیت تازه ای در خود می یابد و احساس مسئولیت بیشتر می کند و این است معنی احساس آرامش در سایه ازدواج. از سوی دیگر ازدواج باعث پیوند محبت آمیز و عاطفی شده و همین محبت و رحمت رشته های افراد جامعه را به همدیگر گره می زند و پیوند آنها را محکم تر می نماید. حضرت رضا (ع) فرمود: "از سنت های اسلام است که مراسم ازدواج را شب برقرار کنید زیرا خداوند شب را مایه آرامش قرار داده، زن ها نیز مایه آرامش شوهران هستند" نتیجه اینکه: همسران در پرتو ازدواج صحیح هم آرامش فردی می یابند و هم آرامش اجتماعی. 3. احساس مسئولیت انسان تا تنهاست بیشتر در فکر خود است و حرکت او بسوی بی بند و باری و هرزگی چندان سخت نیست، به عبارت دیگر اگر دین نداشته باشد چندان احساس مسئولیت نمی کند ولی اگر ازدواج کرد او فکر می کند که تنها نیست بلکه پیش وجدان خود مسئولیت زن و فرزند نیز بر عهده او است. از این رو حرکت او بسوی بی بند و باری دشوار است و ازدواج همچون سدی سر راه اوست و او را کنترل و مراقبت می نماید. شواهد بسیار وجود دارد که جوانان بسیاری بعد از ازدواج سر به راه شده اند و سبک سری و بیراهه رفتن های گذشته را ترک نموده اند و این سخن نقل مجالس شده است که جوانان ازدواج کرده، در گفتار خود می گویند: "ما دیگر ازدواج کرده ایم، مثل سابق نمی توانیم به هرجا برویم، بس است برای ما که زن و بچه داریم عیب است که به هر راهی گام بگذاریم...". این همان "احساس مسئولیت" است که به این صورت جلوه می کند، احساس مسئولیت پایه مراقبت و کنترل و دوری از هرزگی و اعتیاد و سایر انحرافات خواهد شد. احساس مسئولیت و همان وجدان اخلاقی "نفس لوامه" است که نقش بسیار در پاک زیستی و انضباط رفتاری دارد. وجدان اخلاقی و احساس مسئولیت، در حقیقت یک دادگاه کوچکی در درون و جان انسان است، هنگام کار نیک آرامش درونی به وجود می آورد و روح انسان را لبریز از شادی و نشاط می کند و هنگام خطا و جنایت طوفانی از غم و اندوه به درون جان پدید می آورد و چنین احساسی قطعا نیروی مهمی برای جلب سعادت و دوری از هرگونه انحراف است. آری ازدواج صحیح نقش سازنده ای در ایجاد چنین احساسی در انسان دارد. در قرآن مجید، در مورد زن و شوهر چنین تعبیر شده است: هُنَّ لِباسٌ لَکُم وَ اَنتُم لِباسٌ لَهُنَّ: "آنها لباس شما هستند و شما لباس آنها هستید (بقره-187) تعبیر به لباس در مورد زن و شوهر، از چند نظر قابل توجه است: 1- همانگونه که لباس، انسان را از سرما و گرما و خطرات نفوذ بیماریها به بدن حفظ می کند، زن و شوهر نیز همدیگر را از خطرها و آسیب ها و طغیان جنسی حفظ می کنند. 2- همانگونه که لباس، عیب های بدن را می پوشاند، زن و شوهر معیوب همدیگر را می پوشانند. 3- همانگونه که لباس، زینت برای انسان است، زن و شوهر مایه زینت و آراستگی همدیگر هستند. براستی چه تعبیر زیبا و جامع، و چه مثال جالب و دلنشینی! که بخوبی آثار مثبت ازدواج را نشان می دهد، هم بی همسران را به همسر دار شدن دعوت می کند، و هم همسران را به نکات جالب و فوائد ازدواج توجه می دهد، که اگر می خواهند همسران ایده آل اسلامی باشند، باید لباس همدیگر باشند. نتیجه اینکه: ازدواج، موجب ترک و دوری از انحرافات جنسی، می شود. ازدواج انسان را از بی پناهی و سرگردانی و پوچی و تنهایی نجات می دهد. ازدواج، بازار روابط نامشروع و زنا و آلودگی جنسی را کساد کرده، و پیامدهای جنایت آمیز و عداوتها و کینه های مولود آن را تقلیل می دهد. ازدواج، موجب سرخوردگی طغیان افراد شرور و مغرور می شود. ازدواج، ارزش و پاداش عبادات انسان را دهها و گاهی صدها برابر می کند. ازدواج، اهرمی بازدارنده و عاملی کنترل کننده انسان از تجاوزات است. ازدواج انسان را از تک زیستی عقده آور و دوری از مواهب اجتماع نجات می دهد. ازدواج انسان را در دنیای تازه ای از تجلیات اجتماع زنده قرار می دهد. ازدواج، موجب حیثیت و اعتبار بیشتر انسان می شود. ازدواج، موجب شکوفایی زندگی جدید و پرمحتوا می گردد. منبع :کتاب دانش خانواده نویسنده :یوسف زینی وند

آخرین مقالات آموزشی

از عوامل خطرآفرین ابتلا به زوال عقل

در شرایطی که آمار و ارقام ابتلا به زوال عقل هشداردهنده هستند اما اقدامات بسیاری را می‌توانید انجام دهید تا خطر ابتلا به این شرایط را کاهش دهید. ...

از خواص آجیل

انواع آجیل شامل اسیدهای چرب غیر اشباع و دیگر مواد مغذی مانند ویتامین ها، پروتئین، فیبر و ... هستند که می توانند سدی در برابر ابتلا به برخی از انواع ...

برخی از حقوق و تکالیف زوجین نسبت به یکدیگر

فصل هشتم از کتاب هفتم قانون مدنی به مبحث «حقوق وتکالیف زوجین نسبت به یکدیگر» پرداخته است. بر اساس ماده‌ ۱۱۰۲ قانون مدنی، همین که عقد ...

علائم افزایش قند خون

قند و شکر سریع ترین و ارزان ترین منابع انرژی هستند اما سوال این است که این محصولات علاوه بر ایجاد انرژی فوری، ارزش تغذیه ای دیگری هم دارند؟ ...

مواد غذایی که استرس را کاهش می دهند:

مدیریت استرس می‌تواند یک عامل مهم برای سلامتی باشد. استرس زیاد، فقط عاملی برای خراب کردن روزما نیست بلکه در واقع افرادی که تحت فشار استرس قرار ...

پنج رفتار ی که می‌تواند بر رابطه ی شما با همسرتان آسیب بزند

رفتارهای خودخواهانه می‌تواند تاثیر منفی بر ازدواجتان بگذارد. پنج مورد از متداول‌ترین این رفتارهای مخرب را برایتان عنوان می‌کنیم که ...

ازعناصرموفقیت در روابط همسران

موفق‌ترین روابط عاطفی، روابطی هستند که در آنها استقلال و فردیت افراد حفظ می‌شود. به بیانی دیگر، روابطی که به وابستگی و تجاوز به حریم یکدیگر ...

راهکارهایی برای از بین بردن افکار منفی و مضر

فرایند فکرکردن ما فرایندی ضروری برای بقا و مبارزه در دنیای مدرن است. طرز فکر انتقادی به ما توانایی حل سریع و کارآمد مسائل را می‌دهد. تفکر خلاق ...

چرا همسرت شاد نیست؟

در زندگی مشترک، ایجاد رابطه‌ای که همیشه پُر از عشق و شور و سازگاری باشد، کار راحتی نیست. اما راههایی وجود دارد که می‌توانید به همسرتان کمک ...

بهداشت روانی زیر سقف مشترک از نگاه قرآن

بهداشت روانى عبارت است از ایجاد تعادل شخصیتى در درون، میان آن‏چه فطرت و غریزه نامیده میشود؛ و در بیرون، میان آن‏چه تعادل ارتباطى میان فرد و ...

معیارهای انتخاب همسر از نگاه پیامبر اکرم(ص)

ازدواج در نگاه هر کس معیارهایی دارد. با این حال، معیارهایی که بزرگان دین معرفی کرده اند، سالم ترین و مطمئن ترین معیارها است.  ایمان در اسلام ...

توقعات بی جایی که نباید از کسی داشته باشیم!

بزرگترین ناامیدی‌های ما در زندگی معمولا نتیجه‌ توقعات نابجای ماست. که این موضوع مخصوصا در روابط و تعاملات ما با دیگران، پر رنگ‌تر هم ...

بخشش؛ راز آرامش

بخشش را می‌توان شکلی از کاهش تنش و اضطراب تلقی کرد. فرد می‌تواند با رها شدن از خشم و آزردگی، تمام توجه خود را به زمان حال معطوف کند و ...

پیشنهاد به پدر و مادرهایی که فرزند دانش آموز دارند

با آغاز سال تحصیلی، بی مناسبت نیست بدون هیچ مقدمه ای، چند پیشنهاد را با پدر و مادرها در میان بگذاریم: بهترین راه برای درس خوان و مهم تر از آن، ...

چگونه خشم خود را در خیابان کنترل کنیم؟

درگیری‌هایی لفظی در خیابان یکی از عوامل تأثیرگذار در دعواهای فیزیکی است. اتفاقی که اگر با کنترل خشم همراه نباشد گاه می‌تواند عواقب جبران ...

اگر می‌خواهید شاد باشید، این ۱۰ عادت را ترک کنید

   ۱. دست از زیاده خواهی بردارید بعضی از افراد ظاهرا به هیچ اندازه‌ای قانع نیستند و رویکردشان نسبت به هر چیزی در زندگی، زیاده ...

چگونه انسان های سمی اطرافمان را خنثی کنیم ؟

  سر و کله زدن با افراد سمی چیزی است که همه‌ی ما تجربه‌اش را داریم. خودشیفته‌ها، دروغگوها، اجتماع گریزها، متقلب‌ها، ...

عوامل آرامش در خانواده

انسان در زندگی به دنبال آرامش روحی خویش است. آرامشی که به زندگی انسان معنا دهد و آن را لذت بخش سازد، برای رسیدن به این آرامش به تکیه گاهی که در سختی ...

از راه‌های برقراری ارتباط موثر با همسر:

۱ ـ کنجکاو باشید:یک سوال معمولی مثل«امروز چطور بود؟»«چی کار کردی؟» و با انگیزه پاسخ دادن به آن شما را در ارتباط مستمر با ...

کودک آزاردیده این نشانه ها را دارد

آزار کودک چیزی فراتر از شکستن دست و پای او یا سوزاندن بخشی از بدن اوست. اگرچه آزارای جسمانی را می‌توان در بدن کودک مشاهده کرد اما آزار کودک می ...