برخی از حقوق و تکالیف زوجین نسبت به یکدیگر

فصل هشتم از کتاب هفتم قانون مدنی به مبحث «حقوق وتکالیف زوجین نسبت به یکدیگر» پرداخته است. بر اساس ماده‌ ۱۱۰۲ قانون مدنی، همین که عقد ازدواج بطور صحیح واقع می‌شود، روابط زوجیت بین طرفین ایجاد شده و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می‌شود.

 

حقوق و تکالیف مشترک زوجین:

بر اساس ماده‌ ۱۱۰۳ قانون مدنی، زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با یکدیگر هستند و باید با هم با صمیمیت و احترام متقابل رفتار کنند. حسن معاشرت یک امر عرفی است و بر اساس زمان و مکان متغیر خواهد بود. همچنین مطابق ماده‌ی ۱۱۰۴ این قانون، زوجین باید در تشیید مبانی خانواده و تربیت فرزندان به یکدیگر کمک کنند و اساسا همکاری در ایجاد رفاه در خانواده از جمله مهمترین اهداف تشکیل خانواده است.
قانونگذار بطور اختصار به این بخش از حقوق و تکالیف زوجین پرداخته و در واقع آن را به عرف واگذار کرده است؛ برای مثال وفاداری زوجین به همدیگر از جمله اصول پایه‌ای در تشکیل یک خانواده است که به صراحت در قانون ذکر نشده، اما عرف ایران و جهان یکی از پایه‌ای‌ترین اصول زندگی مشترک است.

حقوق و تکالیف زوج:

حقوق و تکالیف زوج به دو بخش مادی و غیرمادی تقسیم می‌شود که مهمترین آن در ماده‌ ۱۱۰۵ قانون مدنی با عنوان ریاست مرد منعکس شده است. این ماده مقرر داشته که «در روابط زوجین، ریاست خانواده از خصایص شوهر است». مرد برای اعمال ریاست بر خانواده باید دارای توانمندی‌ها و صلاحیت‌های کافی و لازم اخلاقی باشد. ریاست مرد بر خانواده دارای آثار و تبعاتی از جمله موارد زیر است:
۱- اقامتگاه زن جز در موارد خاص، همان اقامتگاه شوهر است (ماده ۱۰۰۵ قانون مدنی)
۲-نفقه‌ افراد خانواده با پدر است (ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی )
۳- پدر، ولی قهری اولاد مشترک محسوب می‌شود (ماده ۱۱۸۰ قانون مدنی)
۴- تمکین زن (ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی)
۵- بازداشتن زن از شغل مغایر مصالح خانوادگی(ماده ۱۱۱۷ قانون مدنی )
مهمترین تکالیف مرد نسبت به زوجه در زندگی مشترک پرداخت نفقه و مهریه به زن است. بر اساس ماده‌ ۱۱۰۶، در عقد دائم؛ نفقه‌ زن بر عهده‌ شوهر است. نفقه عبارت است از مسکن، لباس، غذا و اثاث زندگی که بطور متعارف با وضعیت زن متناسب باشد و هزینه‌های بهداشتی و درمانی و خادم در صورتی که زن دارای خدمه باشد.
بر اساس ماده‌ ۱۱۰۸قانون مدنی، هرگاه زن بدون دلیل مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق دریافت نفقه نخواهد بود.

حقوق و تکالیف زوجه:

یکی از حقوق زن، تعلق مهریه و نفقه به محض وقوع عقد نکاح به وی است. مهریه بطور تفصیلی در مباحث پیشین مورد بررسی قرار گرفت. در رابطه با نفقه نیز باید گفت: در صورتی که در عقد دایم ازدواج، مرد از پرداخت نفقه زن امتناع کند، بر اساس ماده‌ی ۱۱۱۱ قانون مدنی، زن حق مراجعه به دادگاه برای مطالبه آن را خواهد داشت. در عقد موقت نیز اگر شرط پرداخت نفقه شده باشد، زن حق مطالبه آن را خواهد داشت.
بر اساس ماده‌ ۱۱۱۴ قانون مدنی، زن باید در منزل مرد سکونت گزیند، مگر این که در شروط ضمن عقد این حق به زن داده شده باشد و یا بر اساس ماده‌ ۱۱۱۵ قانون مدنی، چنانچه حضور زن در منزل شوهر سبب خوف ورود ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد، زن می‌تواند مسکن جداگانه اختیار کند و در این صورت نیز نفقه زن با شوهر است.
همچنین ماده‌ ۱۱۱۸ قانون مدنی، مقرر داشته که زن بطور مستقل می‌تواند در دارایی خود هر تصرفی را که می‌خواهد بکند و استقلال اقتصادی زوجه مورد تایید قانونگذار قرار گرفته است.

مینا جعفری- وکیل دادگستری

منبع: مجله بهداشتی میگنا

آخرین مقالات آموزشی

از عوامل خطرآفرین ابتلا به زوال عقل

در شرایطی که آمار و ارقام ابتلا به زوال عقل هشداردهنده هستند اما اقدامات بسیاری را می‌توانید انجام دهید تا خطر ابتلا به این شرایط را کاهش دهید. ...

از خواص آجیل

انواع آجیل شامل اسیدهای چرب غیر اشباع و دیگر مواد مغذی مانند ویتامین ها، پروتئین، فیبر و ... هستند که می توانند سدی در برابر ابتلا به برخی از انواع ...

برخی از حقوق و تکالیف زوجین نسبت به یکدیگر

فصل هشتم از کتاب هفتم قانون مدنی به مبحث «حقوق وتکالیف زوجین نسبت به یکدیگر» پرداخته است. بر اساس ماده‌ ۱۱۰۲ قانون مدنی، همین که عقد ...

علائم افزایش قند خون

قند و شکر سریع ترین و ارزان ترین منابع انرژی هستند اما سوال این است که این محصولات علاوه بر ایجاد انرژی فوری، ارزش تغذیه ای دیگری هم دارند؟ ...

مواد غذایی که استرس را کاهش می دهند:

مدیریت استرس می‌تواند یک عامل مهم برای سلامتی باشد. استرس زیاد، فقط عاملی برای خراب کردن روزما نیست بلکه در واقع افرادی که تحت فشار استرس قرار ...

پنج رفتار ی که می‌تواند بر رابطه ی شما با همسرتان آسیب بزند

رفتارهای خودخواهانه می‌تواند تاثیر منفی بر ازدواجتان بگذارد. پنج مورد از متداول‌ترین این رفتارهای مخرب را برایتان عنوان می‌کنیم که ...

ازعناصرموفقیت در روابط همسران

موفق‌ترین روابط عاطفی، روابطی هستند که در آنها استقلال و فردیت افراد حفظ می‌شود. به بیانی دیگر، روابطی که به وابستگی و تجاوز به حریم یکدیگر ...

راهکارهایی برای از بین بردن افکار منفی و مضر

فرایند فکرکردن ما فرایندی ضروری برای بقا و مبارزه در دنیای مدرن است. طرز فکر انتقادی به ما توانایی حل سریع و کارآمد مسائل را می‌دهد. تفکر خلاق ...

چرا همسرت شاد نیست؟

در زندگی مشترک، ایجاد رابطه‌ای که همیشه پُر از عشق و شور و سازگاری باشد، کار راحتی نیست. اما راههایی وجود دارد که می‌توانید به همسرتان کمک ...

بهداشت روانی زیر سقف مشترک از نگاه قرآن

بهداشت روانى عبارت است از ایجاد تعادل شخصیتى در درون، میان آن‏چه فطرت و غریزه نامیده میشود؛ و در بیرون، میان آن‏چه تعادل ارتباطى میان فرد و ...

معیارهای انتخاب همسر از نگاه پیامبر اکرم(ص)

ازدواج در نگاه هر کس معیارهایی دارد. با این حال، معیارهایی که بزرگان دین معرفی کرده اند، سالم ترین و مطمئن ترین معیارها است.  ایمان در اسلام ...

توقعات بی جایی که نباید از کسی داشته باشیم!

بزرگترین ناامیدی‌های ما در زندگی معمولا نتیجه‌ توقعات نابجای ماست. که این موضوع مخصوصا در روابط و تعاملات ما با دیگران، پر رنگ‌تر هم ...

بخشش؛ راز آرامش

بخشش را می‌توان شکلی از کاهش تنش و اضطراب تلقی کرد. فرد می‌تواند با رها شدن از خشم و آزردگی، تمام توجه خود را به زمان حال معطوف کند و ...

پیشنهاد به پدر و مادرهایی که فرزند دانش آموز دارند

با آغاز سال تحصیلی، بی مناسبت نیست بدون هیچ مقدمه ای، چند پیشنهاد را با پدر و مادرها در میان بگذاریم: بهترین راه برای درس خوان و مهم تر از آن، ...

چگونه خشم خود را در خیابان کنترل کنیم؟

درگیری‌هایی لفظی در خیابان یکی از عوامل تأثیرگذار در دعواهای فیزیکی است. اتفاقی که اگر با کنترل خشم همراه نباشد گاه می‌تواند عواقب جبران ...

اگر می‌خواهید شاد باشید، این ۱۰ عادت را ترک کنید

   ۱. دست از زیاده خواهی بردارید بعضی از افراد ظاهرا به هیچ اندازه‌ای قانع نیستند و رویکردشان نسبت به هر چیزی در زندگی، زیاده ...

چگونه انسان های سمی اطرافمان را خنثی کنیم ؟

  سر و کله زدن با افراد سمی چیزی است که همه‌ی ما تجربه‌اش را داریم. خودشیفته‌ها، دروغگوها، اجتماع گریزها، متقلب‌ها، ...

عوامل آرامش در خانواده

انسان در زندگی به دنبال آرامش روحی خویش است. آرامشی که به زندگی انسان معنا دهد و آن را لذت بخش سازد، برای رسیدن به این آرامش به تکیه گاهی که در سختی ...

از راه‌های برقراری ارتباط موثر با همسر:

۱ ـ کنجکاو باشید:یک سوال معمولی مثل«امروز چطور بود؟»«چی کار کردی؟» و با انگیزه پاسخ دادن به آن شما را در ارتباط مستمر با ...

کودک آزاردیده این نشانه ها را دارد

آزار کودک چیزی فراتر از شکستن دست و پای او یا سوزاندن بخشی از بدن اوست. اگرچه آزارای جسمانی را می‌توان در بدن کودک مشاهده کرد اما آزار کودک می ...